Yaxchilán

A   Het Grote Plein 1   Oostelijk akropolis
B   Gebouw 33 2   Westelijk akropolis
C   El Laberinto 3   Zuidelijke groep

Yaxchilán is een ruïnestad gelegen aan de rivier Usumacinta  en is herontdekt in 1881. De stad kende een bloeiperiode tijdens de klassieke periode. De stijl van de architectuur lijkt veel op die van Palenque. Tot de gebruikelijke elementen behoren stenen muren, brede trappen en grote opengewerkte dakkammen, die als ornamenten op de gebouwen zijn geplaatst. Helaas is er door de wind, vocht en vegetatie weinig overgebleven van de fraaie in stucwerk uitgevoerde decoraties waarmee ze ooit bedekt waren. Uitzonderlijk zijn de duidelijke aanwijzingen die zijn gevonden op de vele stéles en andere hiërogliefen dat Mayavrouwen een invloedrijke politieke rol hebben gespeeld. De meest bekende daarvan is Koningin Xok, echtgenote van koning Itzam-Balám (Schild-Jaguar), die haar man opvolgde en de scepter zwaaide van 742 tot 752. Na haar kwam Yaxun-Balám (Vogel-Jaguar). Het is niet duidelijk tot wanneer de geschiedenis van Yaxchilán gaat, maar de hoogtijdagen begonnen zodra Schild-Jaguar aan de macht kwam en duurde maar tot 810 waar het abrupt eindigde. Omdat Yaxchilán zover in de jungle ligt en daardoor geheel overwoekerd was bij de herontdekking kreeg het de naam Yaxchilán, wat betekent: "Plaats van de groene steen".